KUBO กับตาซ้ายที่หายไป

SPOILER ALERT! มีเนื้อหาของเรื่อง Kubo and the Two Strings!!!

Kubo-PC-Feature.jpg

แอนิเมชันและภาพยนตร์ที่เล่นกับสัญลักษณ์ ซ้าย-ขวา หัวใจ-เหตุผล ผลิตออกมาเป็นระยะๆ เป็นประเด็นสำคัญของยุค ธีมนี้มีมานานแล้ว แต่ทศวรรษนี้..มาถี่ ถ้าไม่มีอะไร คนก็คงไม่อินพอจะเขียนเรื่องหรือกำกับออกมา ผิวของตัวเอกหลากเฉดสี แต่พอมองลงไปที่สัญลักษณ์ มันก็คล้ายๆ กัน ดูคูโบแล้วนึกถึง Song of the Sea, Alice through, The Matrix แต่เรื่องนี้ธีมหัวใจ-เหตุผลนั้นซ่อนอยู่ใต้ประเด็นที่ใหญ่กว่านั่นคือ “การเห็น” แล้วมันเกี่ยวข้องกันอย่างไร?
mom.jpg
แม่ของคูโบนั่งเรือฝ่าคลื่นยักษ์ด้วยเสียงพิณ/ซามิเซ็ง แต่คลื่นซัดเรือล่ม หัวกระแทกโขดหิน มีแผลเป็นที่ตาซ้าย ทารกน้อยในห่อผ้าสีแดงปักรูปด้วงไม่มีดวงตาข้างซ้าย ลูกชายของเธอร้องไห้แต่ปลอดภัยดี จะมีใครพาลูกน้อยฝ่าคลื่นยักษ์ยามค่ำคืน ต้องมีเรื่องคอขาดบาดตายเป็นแน่ และความรุนแรงนั้นฝากรอยแผลเป็นไว้ที่ตาข้างซ้ายของแม่ แต่ว่าดวงตาของเธอยังอยู่ มีเรื่องร้ายและความเจ็บปวดเกิดขึ้น แต่ความรักและความเป็นแม่ไม่ถูกพรากไป ในขณะที่ตาซ้ายของคูโบถูกคุณตาควักไปแล้ว ฟังก์ชันการเป็นมนุษย์ของเด็กน้อยไม่สมบูรณ์

เวลาผ่านไป คูโบโตขึ้นเป็นเด็กชายที่คล่องแคล่วและคอยดูแลแม่ที่สติเลื่อนลอย แม่จะนั่งที่หน้าผาตลอดเวลากลางวัน ไม่พูดไม่จา เด็กชายคูโบออกไปเล่าเรื่องในหมู่บ้าน เขาดีดพิณแล้วกระดาษก็จะพับเป็นตัวละครออกมาวิ่งเล่นเป็นเรื่องเป็นราว ผู้คนสนใจมาก แต่เขาเล่าไม่เคยจบ เพราะยังไม่รู้ว่าตอนจบจะเป็นอย่างไร คูโบมีความสามารถพิเศษในการสร้างสรรค์ ระฆังดังบอกเวลาตะวันตกดิน คูโบรีบวิ่งกลับไปที่หน้าผา มาถึงแม่ก็พูดได้เหมือนปกติ เล่นกับเขา เล่าเรื่องราวของพ่อ ฮันโซ นักรบผู้กล้าให้ฟัง แม่เล่าว่าพ่อสละตัวเองเพื่อช่วยแม่พาลูกหนีคุณตา ที่จะตามมาควักดวงตาอีกข้างไป จะต้องเชื่อแม่ ไม่กลับบ้านหลังพระอาทิตย์ตกดินเป็นอันขาด

วันต่อมาเป็นเทศกาลที่ชาวบ้านจะไหว้บรรพบุรุษผู้ล่วงลับแล้วจุดโคมลอยตามน้ำ ดวงไฟในโคมแทนดวงวิญญาณของผู้ที่จากไป คุณยายขอทานในหมู่บ้านคะยั้นคะยอให้คูโบไปจุดโคม เขาอยากติดต่อกับวิญญาณของพ่อแต่โคมไม่ติดไฟ คูโบเสียใจ น้องสาวชุดดำของแม่ 2 ตน ที่ดูเหมือนผีนินจาโผล่มาตามล่าคูโบ แม่คูโบออกมาปกป้อง เธอสละชีวิตสกัดน้องทั้งสองไว้แล้วร่ายมนตร์ให้คูโบบินหนีไปอีกมิติหนึ่ง กำชับให้เขาออกตามหา ดาบ ชุดเกราะ และหมวกนักรบ ตามที่แม่เคยเล่าให้ฟัง เรื่องราวของฮีโร่ (พ่อ) นั้นกลายเป็นเรื่องของเขาเสียเอง

sisters.jpg
คุณแม่ของคูโบคือดวงตะวัน เธอใส่ชุดสีเหลืองแดง ตอนที่ออกจากถ้ำมานั่งเบลอนั้น เธอกำลังส่องแสง เรื่องนี้สะท้อนตำนานญี่ปุ่นเรื่องอะมาเตระซุ กับน้องชายทั้งสอง ซุซะโนะโอะ เทพแห่งลมพายุ (และทะเล) กับซึคุโยมิ เทพแห่งดวงจันทร์ อะมาเตระซุหนีซุซะโนะโอะเข้าไปหลบในถ้ำ โลกจึงมืดมิด ยังมีรายละเอียดเรื่องตาซ้าย ตาขวาในตำนานเทพญี่ปุ่น ธีมนี้มีมายาวนานแล้วจริงๆ ตอนต้นของเรื่องที่คุณแม่ฝ่าพายุและคลื่นยักษ์เกยตื้นหนีเข้าถ้ำมีเค้าโครงคล้ายๆ ตำนาน แต่ต่างกันที่เรื่องนี้คุณตาเป็นพระจันทร์ แทนความสลัวและเย็นชา ตรงข้ามกับความสว่างและอบอุ่นของคุณแม่ ส่วนน้องสาวของเธอมีสองตนคงเป็นดาวหม่นแสงหรือไม่ก็คล้ายๆ กับสิ่งที่คนไทยเรียกว่าราหู มากันเป็นคู่ราวกับดวงตาที่มืดบอดใส่เสื้อคลุมเหมือนกาดำ ตนหนึ่งถือดาบ อีกตนถือโซ่ที่ปลายข้างหนึ่งทรงเหมือนเคียวกับอีกข้างเป็นกรงเล็บ ถ้าในมุมจิตวิทยาอาจเรียกกว้างๆ ว่า ด้านมืด คือสิ่งที่ตรงข้ามกับคุณแม่ ฝั่งหนึ่งสว่าง ปกป้อง ให้ชีวิต มีความรัก และสร้างสัมพันธ์ อีกฝั่งมืด จ้องจะทำลาย ใส่หน้ากากไร้ความรู้สึก ทำตามคำสั่งอย่างไม่มีหัวใจ และมาเพื่อตัดขาดพรากความสัมพันธ์ เมื่อแม่เป็นดวงตะวัน ดังนั้นในตอนกลางวันแม่จึงมีพลังปกป้องคุ้มครองคูโบ แต่เมื่อหมดช่วงเวลาของเธอ คุณตาพระจันทร์และน้องสาวดวงดาวจะมีอำนาจมากกว่า แม่จึงคอยเตือนให้คูโบกลับเข้าถ้ำก่อนพลบค่ำ

คูโบฟื้นมาในดินแดนหิมะหนาวเย็น เหมือนความรู้สึกของเขา เด็กชายกำพร้าที่ขาดพ่อขาดแม่ถูกตามล่าไร้ที่พึ่งพิง แต่เรื่องนี้ไม่ได้เน้นที่ความรู้สึกผิดของคูโบ ที่ไม่ฟังแม่ อยู่นอกที่พักเกินเวลา จนเกิดเรื่องร้ายต้องเสียแม่ไป ข้อดีคือเขาก้าวต่อไปข้างหน้าตามหาของวิเศษที่แม่บอก ที่นี่มีลิงหิมะหน้าแดงมีแผลเป็นที่ตาขวาอยู่ด้วย เธอคือลิงเครื่องรางที่คูโบพกไว้ตั้งแต่เด็ก มนตร์ของแม่ทำให้มีชีวิต ลิงหน้าแดงเป็นสัญลักษณ์ของดวงตะวันเช่นกัน ลิงมักจะอุ้มลูกน้อยไปด้วยเสมอและปกป้องจนตัวตาย ลิงตัวนี้คือสัญชาตญาณการปกป้องของแม่คูโบ เธอจะดุๆ และคอยระวังภัยให้ ถ้าโลกในมิตินี้คืออีกฟากของกระจก ในโลกข้างนอกแม่มีแผลที่ตาซ้าย ในโลกสะท้อนลิงตัวนี้จึงมีแผลที่ตาขวา ส่วนคูโบคือคูโบ ขณะที่คูโบหลับกระดาษพับขึ้นมาเป็นรูปนักรบญี่ปุ่นสีแดง คอยชี้นำทางให้คูโบ เจ้าตัวนี้คอยบอกทิศทางตามความรู้สึก จากเศษเสี้ยวของผู้เป็นพ่อคอยนำให้เขาไปพบกับของวิเศษ

ต่อมามีตัวด้วงดำๆ โตๆ ตามมา ด้วงตัวนี้ความจำเสื่อม เขาไม่รู้ว่าตัวเองเป็นใคร แต่มีธงรูปด้วงอยู่ในที่พักเหมือนลายบนเสื้อคูโบจึงเชื่อว่าอยู่ฝ่ายเดียวกัน เขาติดตามมาช่วยคูโบด้วย เคยเห็นเกมตู้แบบญี่ปุ่นและการ์ตูนเด็ก Mushiking ด้วงเป็นราชาแห่งแมลง รูปลักษณ์ที่เหมือนรถถัง หรือสวมเกราะติดอาวุธพร้อมสู้ ดูคล้ายๆ นักรบที่ใส่ชุดเกราะและหมวก พ่อของคูโบเป็นซามูไรชนชั้นปกครอง ป้าคูโบสาปให้เขาเป็นเช่นนี้ โทษฐานเด็ดดอกฟ้า คูโบจึงเป็นครึ่งเทพครึ่งมนุษย์เหมือนตำนานเทพกรีก เด็กมหัศจรรย์มีพลังพิเศษ แต่พอมองจากมุมไม่วิเศษ เขาก็เป็นแค่เด็กกำพร้าที่เกิดมามีร่างกายไม่สมบูรณ์ ทำเรื่องผิดพลาดจนทำให้แม่ต้องตาย แล้วออกเดินทางค้นหาตัวตนตามสไตล์การเดินทางของฮีโร่

death.png

ความตายจับแม่ไป

คูโบตามล่าหาดาบวิเศษที่ปักอยู่บนหัวโครงกระดูกยักษ์ ดาบที่คมที่สุด แกร่งที่สุด ถ้าอยู่ในเนื้อหาเรื่องอื่นคงจะตีความต่างออกไป แต่สำหรับเรื่องนี้เรามองว่าเป็นการรับมือกับการตายของผู้เป็นที่รัก ปราบความรู้สึกแย่เรื่องความตายที่น่ากลัวในใจ ด้วยความเข้มแข็งและรู้จักแยกแยะ คูโบเล่นพิณสร้างเรือจากใบไม้ เขาเก่งขึ้น คุมความรู้สึกและจิตใจได้ดี ทำเรื่องที่ดูเหมือนจะเป็นไปได้ยากให้เป็นไปได้ จากนั้นคูโบลงไปงมชุดเกราะใต้ทะเล พ่อด้วงตามลงไปยิงดวงตาที่สะกดให้คูโบจมลง ดวงตาที่เห็นความอ่อนแอในใจเขาเรื่องแม่ แต่ก็ช่วยให้พบว่าที่จริงแล้วลิงดุตัวนั้นคือแม่นั่นเอง ความสามารถที่จะเห็นนั้นอันที่จริงมีความเป็นกลาง เห็นเรื่องที่เจ็บปวดก็เป็นทุกข์และถ่วงให้จิตใจจมลง ติดอยู่กับอดีตและปมปัญหา แต่ถ้าเห็นเรื่องที่มีหวังก็ดีขึ้น ดวงตาคือสิ่งที่คุณตาพรากไปจากคูโบ เพราะถ้าคิดว่า “การเห็นเป็นเหตุแห่งทุกข์” ดวงตาเหล่านี้จึงเป็นปีศาจ ป้าตามมาสู้กับแม่ลิงจนแม่บาดเจ็บ จากนั้นคูโบฝันถึงคุณตาผู้บอดทั้งสองข้าง ท่านแนะให้เขาเดินทางไปที่ปราสาทของพ่อ หมวกนักรบที่ตามหาอยู่ที่นั่น เป็นกับดัก ป้าตามมาเล่นงาน บอกว่าแม่เป็นนางฟ้าที่ตาส่งให้ลงมาฆ่าพ่อ นักรบที่หาญจะตามหาดาบและชุดเกราะวิเศษเพื่อความยิ่งใหญ่ และเกรงว่าจะไม่มีใครต้านทานเขาได้ สยบเซลฟ์ ด้วยการสั่งฆ่าซะ เป็นการควบคุม (maintain order) แบบไร้ความรู้สึก คุณตาในเรื่องนี้ทำให้นึกถึง The Architect ในเรื่อง the Matrix แต่พ่อกับแม่ดันมารักกัน แม่จึงลงมาอยู่ที่โลกมนุษย์ ตอนนี้พ่อด้วงรู้ความจริงแล้วว่าเขาคือฮันโซพ่อของคูโบ ทั้งพ่อและแม่พยายามปกป้องลูกแต่แพ้ คูโบเล่นพิณเพื่อสู้คุณป้า พิณขาดสองสายเหลือแค่หนึ่งแล้วสลบไป ฟื้นมาก็ไม่เหลือใคร ทั้งพ่อแม่และป้าจบสิ้น ในมิตินี้ปมเรื่องครอบครัวและความตายเปิดเผยคลี่คลาย หากท่านพ่อกับท่านแม่คือ “2 Strings” ตามชื่อเรื่อง ซึ่งหมายถึงชีวิต สายสัมพันธ์ ความทรงจำ เส้นหนึ่งพ่อ เส้นหนึ่งแม่ คุณป้าทั้งสองก็เปรียบได้กับสิ่งที่จะมาตัดสายสัมพันธ์นั้น คอยตามจองล้างจองผลาญ ฆ่าให้ตาย ตัดให้ขาด คูโบดีดพิณสายสุดท้ายกลับไปที่หมู่บ้านมนุษย์ซึ่งเป็นมิติเวลาปัจจุบันเพื่อตามหาหมวก

Grandpa.jpg

คูโบฝันถึงคุณตา (ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น มีชายตาบอดใช้ซามิเซ็งเล่าเรื่องชื่อดังอยู่หลายคน ฉากนี้ซามิเซ็งเป็นเครื่องมือประกอบการเล่าเรื่อง เพื่อล่อลวงคูโบไปสู่กับดัก )

ตอนนี้คูโบมีดาบ เสื้อเกราะ และหมวกที่มีสัญลักษณ์ดวงตะวันของแม่ ในมุมการเมืองการปกครอง ชุดเกราะนี้แสดงถึงความเป็นจักรพรรดิ (ความเชื่อว่าจักรพรรดิญี่ปุ่นสืบเชื้อสายมาจากเทพอะมาเตระซุ) ในมุมจิตใจ หมวกรูปพระอาทิตย์คือสัญลักษณ์แห่งสติและปัญญา ทั้งหมดที่ไปตามหามานี้คืออาภรณ์แห่งจิตที่ช่วยให้คูโบแข็งแกร่ง unbreakable พร้อมเผชิญหน้ากับปัญหา ความเด็ดขาดที่ไร้หัวใจ..คุณตา

คุณตาชวนคูโบให้เป็นเทพ แต่คูโบเลือกที่จะเป็นมนุษย์ ถึงแม้ว่าการเป็นเด็กกำพร้าจะเจ็บปวด แต่ความทรงจำเรื่องพ่อแม่ที่เขารักจะยังคงอยู่ เหมือนสายใยผูกพันที่ใช้เส้นผมของแม่และเชือกธนูของพ่อเป็นสัญลักษณ์ พิธีลอยโคมก็เป็นสิ่งที่ทำให้คนได้ระลึกถึงคนสำคัญที่ล่วงลับ พวกเขาจะอยู่ในใจเสมอและนั่นทำให้เราไม่เคว้ง ไม่รู้สึกเหมือนอยู่ตัวคนเดียว รากเหง้าที่ตัดไม่ขาดแทนที่จะเป็นความทุกข์แต่กลับกลายเป็นความเข้มแข็งทางใจ คูโบใช้ดาบสู้กับตาไม่ชนะ แต่ยังเหลือเส้นผมสีดำของแม่ที่ผูกข้อมือไว้ กับสายธนูสีขาวของพ่อ และดึงผมของตัวเองมาทำเป็นสายพิณ 1 ชีวิต กับอีก 2 สายใย คูโบดีดพิณส่งพลังความรัก-ความรู้สึกจากพ่อ แม่ และตัวเขาเอง เอาชนะความเย็นชาไร้หัวใจของคุณตา ท่านเทพจากดวงจันทร์เปลี่ยนจากร่างสัตว์ประหลาดดึกดำบรรพ์กลายเป็นมนุษย์ที่ไม่มีความทรงจำ เหมือนจิตใจอันว่างเปล่าของเขาที่กำลังจะต้องเรียนรู้ความเป็นมนุษย์ แล้วพวกชาวบ้านก็ช่วยกันเติมความรัก ความรู้สึกดีๆ ความคิดแง่บวกเข้าไปในสมองและจิตใจของคุณตา การเป็นมนุษย์เดินดินมันไม่ได้แย่ขนาดนั้น

พิณ/ซามิเซ็ง คือเครื่องดนตรี ที่ใช้ถ่ายทอดความรู้สึก เล่าเรื่องราวผ่านบทเพลง พิณเป็นอาวุธของแม่ที่ใช้ตัดฝ่าความแข็งกร้าวของคลื่น ใช้ต่อสู้กับน้องดาวมืด และเช่นกัน คูโบใช้พิณนี้สู้กับคุณป้าและคุณตา ที่ต้องการจะควักดวงตาอีกข้างของเขาไป ทำลายความเป็นมนุษย์จนหมดสิ้น ไม่เห็น จะได้ไม่ต้องรู้สึกนึกคิด และไม่ติดยึดใดๆ เป็นภาวะ “ปล่อยวาง” หรือจะเป็นภาวะ “ว่างเปล่า” ซึ่งคุณตาเชื่อว่าคือความสุขอันนิรันดร์ เหนือกว่ามนุษย์ พ้นจากปัญหาทั้งมวล มองมุมนี้ การเห็นสิ่งต่างๆ จึงเป็นปีศาจร้าย ที่ทำให้คนเป็นทุกข์ แต่ถ้าไม่เห็น ไม่คิด ไม่รู้สึก มนุษย์ก็ไม่ใช่มนุษย์ เพราะชีวิตมีทั้งทุกข์และสุข มันจำเป็นที่จะต้องมีอารมณ์และความรู้สึกนึกคิด ที่ทำให้พวกเรายังคง functioning อยู่ การจะตัดขาดความรู้สึกออกไปด้วยการเลิกเห็น เหมือนการหนีปัญหา มองในแง่บวกความพยายามทั้งหมดคือความหวังดีของคุณตาที่อยากให้หลานพ้นทุกข์ แต่สิ่งที่น่ากลัวของการไม่มีความรู้สึกก็คือ การทำเรื่องโหดร้ายได้โดยไม่รู้สึกรู้สา อย่างที่คุณตาทำกับลูกสาว ลูกเขย และหลานตัวเอง คูโบเสียทั้งพ่อและแม่ไป เป็นเรื่องเจ็บปวดที่สุด แต่เมื่อเขาระลึกได้ถึงความรัก ความทรงจำที่ดีๆ กลับกลายเป็นพลังให้เขาเดินหน้าต่อ อยู่กับมันให้ได้ทั้งวันที่ฟ้าใสและพายุกระหน่ำคือความเข้มแข็งของมนุษย์ C’est la vie.

Connect with Deepfilm: https://www.facebook.com/blackwhitebooks/
88x31.png

Creative Commons License This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

*อีดิทเรียบเรียงใหม่ในวันเดียวกัน เวลา 19.02 น.*

 

 

 

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s