Maleficent วิเคราะห์แม่มาลีฉบับ DeepFilm

Spoiler Alert!!!

ImagePhoto credit: IMDB
นิทานเรื่องเจ้าหญิงนิทรา เวอร์ชั่นศตวรรษที่ 21 เรื่องราวถูกดัดแปลงไปมาก ต่างจากเนื้อเรื่องของ The Brothers Grimm  แต่ถึงแม้ว่าความหมายสำคัญบางอย่างที่มีในเวอร์ชั่นออริจินอลจะหายไป ในเวอร์ชั่นใหม่นี้ มีประเด็นที่น่าสนใจและคู่ควรจะให้วิเคราะห์ ใน post นี้จะวิเคราะห์ตัวละครหลัก ไขปริศนาว่าทำไมต้องเครื่องปั่นด้าย และทำไมเจ้าหญิงต้องนิทรา ทำไมMaleficent แพ้โลหะ ฯลฯ

เรื่องนี้เน้นที่ตัวนางฟ้าใจร้าย Maleficent แทนที่จะเน้นเจ้าหญิง Aurora กับเจ้าชาย Phillip เริ่มเรื่องมาก็บอกชัดเจนว่าเกิดการแตกแยกระหว่างโลกมนุษย์ (จิตสำนึก) กับโลกเวทย์มนต์อาณาจักรของ Maleficent (จิตไร้สำนึก) หรือก็คือเกิดการแตกแยกในจิตใจ การเชื่อมโยงกันระหว่างเด็กชาย (จำชื่อไม่ได้) กับ Maleficent นั้น เป็นเรื่องที่ดี ซึ่งควรจะนำไปสู่ความปรองดองของสองโลก แต่ว่าฝั่งมนุษย์นั้น ดันเต็มไปด้วยความโลภในจิตใจ ทั้งๆ ที่มีสิ่งที่งดงามและดีเลิศที่สุดในโลกอยู่ข้างกายแต่ไม่เห็นคุณค่า ความรักที่ไม่จริงแท้เพราะฉาบด้วยความโลภนั้น ทำให้เขา ตัดปีกแห่งอิสระภาพและความภาคภูมิใจของเธอทิ้งเพื่อไปครองเมือง ถ้าคุณรักใครสักคนอย่างแท้จริง คุณคงจะไม่ริดรอนอิสระภาพของคนที่คุณรัก และจะไม่ทำลายศักดิ์ศรีของเขา เพื่ออำนาจ เพื่อเงินทอง ความเจ็บปวดนี้ก่อให้เกิดสงคราม ระหว่างสองอาณาจักร (ใช่ทั้งรักคุดระหว่างชายหญิง และใช่ทั้งความขัดแย้งระหว่างจิตสำนึกกับจิตไร้สำนึก)

อาณาจักรของ Maleficent เต็มไปด้วยธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ สิ่งสวยงาม ภูติ พราย และทุกสิ่งทุกอย่าง เต็มไปด้วยความเป็นไปได้ และพลังงานที่ไม่มีวันสิ้นสุด เป็น source of life ดังนั้น มนุษย์จึงอยากครอบครองแดนดินแห่งนี้ยิ่งนัก แต่การครอบครองไม่อาจทำได้ด้วยกำลังทหารและความโลภ เพราะเราไม่ควรทำร้ายสิ่งที่เรารักและเห็นคุณค่าความสำคัญ แต่ทำได้ด้วยการผูกมิตรสานสัมพันธ์

ว่าด้วยชื่อของ Maleficent นั้น ที่ถูกควรจะเป็น Magnificent คืองามเลิศ ดีเลิศที่สุด แต่เนื่องจากมันบิดเบือนไป เลยเป็น Mal+ficent ซึ่ง Mal = bad แปลว่าไม่ ไม่ดี ไม่งาม เพราะถูกด้านมืดครอบงำ หรือจะตีความอีกแง่คือ Male ซึ่งหมายถึงผู้ชาย ถ้าศัพท์จิตวิทยาแบบ Jungian ยุงเกี้ยน จะเรียกว่า Animus possession แอนิมัส/อนิมุส พอสเซสชั่น หรือถูกด้านที่เป็น negative quality ของ masculinity ครอบงำจิตใจ ส่วนความเมตตา ซึ่งเป็น positive quality ของ femininity หดหาย เหลือแต่ความโหดร้าย ป่าของเธอก็ดำมืดมีขวากหนามไม่อุดมสมบูรณ์เหมือนแต่ก่อน (*อ่านคำอธิบายเพิ่มตอนท้ายสุด)

เมื่อรักกลายเป็นแค้น สิ่งที่ควรหลอมรวมเป็นหนึ่งแตกหักไม่อาจผสาน จิตใจของ Maleficent เกิดการแตกแยกจากสาวที่เต็มไปด้วยความรัก และเมตตา กลายเป็นร้ายกาย เพราะใจสุมไปด้วยความแค้น แค้นที่เกิดจากรักนั้นไม่ต่างจากหนามที่ทิ่มตำ จิตใจส่วนที่ดีงามสว่างไสวแตกแยกออกมา เกิดตัวละครใหม่ขึ้น เป็น Aurora ซึ่งหมายถึงแสงสว่าง หมายถึงแสงแรกของวันใหม่ หรือ Eos อีออส Greek Goddess of the Dawn ตัวแทนของ จิตสำนึก ความสว่าง ความหวัง การเริ่มต้นใหม่ ความดีงามและบริสุทธิ์ ขั้วตรงข้ามของ Maleficent ที่กลายเป็นนางมารร้ายความโกรธ ความริษยา เพราะเธอหมดศรัธาในความรักจึงสิ้นหวัง พวกเธอคือสองด้านของเหรียญเดียวกัน

คำสาปจากความโกรธแค้นนั้น นำพาให้กษัตริย์ (แฟนเก่า Maleficent ) และชาวเมืองตึงเครียด ไม่มีความสุข เหมือนคนเป็นบ้า paranoid หวาดระแวง พร่ำเพ้ออยู่คนเดียว ความแตกแยกในจิตใจนั้นนำมาซึ่งผลลัพธ์เช่นนี้

การแอบเฝ้าดูทารกน้อยผู้ใสบริสุทธิ์นั้นค่อยๆ สลายความดำมืดและโกรธแค้นในใจ Maleficent เธอเห็นด้านที่ดีงามของตัวเองผ่านเด็กน้อยคนนี้ ความรักเกิดขึ้นในหัวใจของ Maleficent อีกครั้ง รักที่บริสุทธิ์ จนพยายามยกเลิกคำสาปที่เธอสาปไว้

สังเกตไหมว่า Aurora จะเข้าออกไปยังป่าเวทมนต์ได้เวลาหลับไหล หรือถูก Maleficent เสกให้หลับ และตอนออกมาก็เหมือนกัน เธอจะเสกให้หลับและพากลับมาที่เตียง (ตรงนี้สอดคล้องกับเพลงประกอบลองฟังดู) สรุปก็คือ Auroraเข้าไปยังดินแดนเวทย์มนต์นั้นผ่านความฝัน หรือติดต่อกับจิตไร้สำนึกผ่านความฝัน ในขณะที่ Maleficent พาเจ้าชายไปหาAurora ที่กลายเป็นเจ้าหญิงนิทรา (unconscious) เจ้าชายก็ถูกเสกให้หลับและถูกพาข้ามผ่านขวากหนามเช่นกัน

ทำไมต้องเครื่องปั่นด้าย? การปั่นด้ายนั้นค่อยๆ บิดเกลียวเส้นใยให้ออกมาเป็นเส้นด้าย ก่อนจะถักทอเป็นผืน เสมือนความสัมพันธ์ของเรากับผู้คนและสิ่งต่างๆ รอบๆ ตัว ที่ต้องใช้เวลาในการผสาน แล้วนำมาถักทอ เกิดเป็นเสื้อผ้า ฯลฯ ให้เราใส่ให้ความอบอุ่นและสวยงาม ฝรั่งจะมีคำที่เรียกว่า loom of destiny, fabric of fate, wheel of fortune เขามีความเชื่อเกี่ยวกับเรื่องของการถักทอเส้นใย ผืนผ้าแห่งโชคชะตา และความไม่แน่นอนของชีวิตที่มีขึ้นมีลง ซึ่งก็คล้ายๆ กับล้อเกวียนตามแนวพุทธที่มองเรื่องของ “กรรม” คือเราทำอะไร มันก็มีผล มี consequences ตามนั้น ถ้ามองแนวญี่ปุ่นก็จะนึกถึงด้ายแดงที่เชื่อมโยงผู้คนไว้ด้วยกัน เช่น คู่รัก ดังนั้นเครื่องปั่นด้ายนั่นหมายถึงโชคชะตาหรือกรรม 

ImagePhoto credit: IMDB

ส่วนเข็มกระสวยที่ตำนิ้วนั้น อาจเป็นความรักคุดที่กลายเป็นเสมือนเข็มแหลมทิ่มตำ สิ่งที่ควรจะเป็นเครื่องมือในการสร้างด้ายและผ้าที่ดี กลับเป็นตัวทำร้ายเรา เป็นดาบสองคมใช้สร้างก็ได้ แต่ก็ทำร้ายได้เช่นกัน ไม่ต่างจากสายสัมพันธ์ระหว่างผู้คน ที่สำคัญเข็มกระสวยในหนังเรื่องนี้น่าจะเป็นโลหะ (ถ้าโบราณจริงๆ จะเป็นไม้นะ อ่านพารากราฟต่อไป) ส่วนนิ้วชี้ที่ควรจะมีไว้สั่งการ ชี้บอกว่าจะเอาอะไร ชี้ทิศว่าจะไปทางไหน เมื่อถูกพิษรักทิ่มตำ เราไม่สามารถจะสั่งการ เราไม่รู้ทิศทาง และเราก็ไร้สติ unconscious หลับไหลไปเป็นเจ้าหญิงนิทรา ความแค้นจากพิษรัก ด้านมืดครอบงำใจ กำลังจะทำให้แสงสว่างดับไปตลอดกาล

ทำไม Maleficent แพ้โลหะ? ถ้า Maleficent เป็น Archetypal image (อคิไทเปิล อิมเมจ ) ตัวหนึ่งที่สำคัญมากในโลกแห่งจิตไร้สำนึกนั่นคือ Anima อนิม่า หรือด้าน Feminine ในจิตใจ และเป็นราชินีแห่งโลกธรรมชาติ เธอสั่งการต้นไม้และสัตว์ต่างๆ ได้ เธอเป็นตัวแทนของ “Nature หรือ Mother Earth” ส่วนโลหะ (เหล็ก) ซึ่งเดิมทีเป็นแร่ธรรมชาติ แต่ทว่า ผ่านการถลุงแร่ และช่างเหล็ก ตี จนออกมาเป็นอาวุธ เป็นเครื่องมือ เช่น มีด โซ่ เครื่องประดับ เช่นแหวน หรือแม้แต่เข็ม มันแสดงถึงสิ่งที่เป็น “Man-Made” เป็นได้ทั้งด้านบวกและด้านลบ Maleficent ไม่ถูกกับโลหะ แสดงถึงสองด้านที่แตกต่างกัน ระหว่างธรรมชาติดิบแท้ คือ Maleficent กับโลหะ ซึ่งเป็นธรรมชาติที่ถูกบิดเบือนแปรรูปด้วยความโลภ ความต้องการของมนุษย์ หรือกล่าวอีกแง่ ความโลภของมนุษย์ทำร้ายธรรมชาติ ทำร้ายตัวเอง (มีคนบอกมา และเราเห็นว่าน่าสนใจ คือ iron หมายถึง masculinity หรือคุณลักษณะของ masculinity ที่ negative ซึ่งก็เป็นด้านตรงข้ามของ femininity ประมาณหยินหยาง ร้อนเย็น updated 16.6.14 อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมพารากราฟสุดท้าย*)

ทำไมปีกกลับคืนมา? เมื่อเธอสลายความแค้น สลัดความดำมืดออกไป ด้วยการจุมพิษน้องAurora ลบล้างคำสาป จิตใจเธอเติมเต็มอีกครั้ง ด้านสว่างฟื้นคืนมา หัวใจเต็มไปด้วยความรัก เป็นAurora หรือแสงสว่างแห่งความรักและความหวังที่ปลดปล่อย Maleficent ให้เป็นอิสระอย่างแท้จริง  ซึ่งสัญลักษณ์ผ่านการปลดปล่อยปีกที่ถูกขัง Maleficent จึงได้ปีกกลับมา คืนสู่ร่างสมบูรณ์เต็มและ powerful เหมือนเดิม ต่อสู้กับฝ่ายไม่ดี ความโลภมาก (negative animus/masculine) และปราบมันได้สำเร็จ

กำแพงขวากหนาม อันเหมือนรักคุดที่คอยทิ่มตำใจสลายลง เธอไม่ต้องสร้างกำแพงปกป้องตัวเองอีกแล้ว สองโลก unite เข้าด้วยกัน แสงสว่าง ปกครองสองเมือง Maleficent เป็นอิสระและเป็นกำลังสำคัญส่งเสริมAurora  จิตสำนึกและจิตไร้สำนึกปรองดอง สงบสุข Happy Ending

* updated 17.6.14 อธิบายกันการเข้าใจผิด คำว่า animus แอนิมัส/อนิมุส หรือ Masculinity (ความเป็นชาย) ที่เขียนในที่นี้ อย่ามองว่าหมายถึง ผู้ชาย และ femininity หมายถึง ผู้หญิง ให้สลายเรื่องเพศออกไปก่อน ให้มองว่าเป็นชื่อที่ใช้เรียกกลุ่มของคุณลักษณะ หรือบุคลิกภาพ ไม่ว่าคุณจะเป็นชาย เป็นหญิง หรือเพศที่ 3 คุณก็มีคุณลักษณะทั้งสองด้านนี้อยู่ในตัว เช่น ด้านที่อ่อนโยน ก็จะเรียกว่า มี femininity จะชาย จะหญิง ก็มีกันทุกคน ส่วนด้านที่ กล้าหาญ เข้มแข็ง จะเรียกว่า มี masculinity ซึ่งจะเป็น ชายหรือหญิง ก็เป็นคนกล้าและเข้มแข็งได้ ในขณะเดียวกัน มันมีทั้งด้านที่ positive และ negative ด้วย เช่น ขี้อิจฉา ก็อาจถูกมองว่า เป็นด้านลบของ femininty หรือ ความป่าเถื่อน โหดร้าย ก็อาจเป็นด้านลบของ masculinity ซึ่งจะเป็นผู้ชายหรือผู้หญิงก็อิจฉาได้หรือโหดได้ ทั้งนี้เน้นที่การรักษาสมดุลในทางเอเชียมองเป็น หยิน-หยาง ก็คล้ายกันแต่ไม่เหมือนกันซะทีเดียว 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License.

9 comments

  1. เด็กชายที่เป็นเพื่อนกับ Maleficent ชื่อว่า สเตฟาน ครับ

    Like

  2. โลหะ ที่ Maleficent แพ้นั้นคือโลหะแผดเผา fairy ไม่ใช่เหรอคะ? ตอนที่สเตฟานจับมือมาเลฯตอนเิจอกันครั้งแรกแล้วมาเลฯก็เจ็บมือ เป็นเพราะตอนันนั้นสเตฟานยังใส่แหวนที่ทำด้วยโลหะชนิดนี้อยู่ แต่เขาก็ตัดสินใจถอดออกไปเพื่อที่จะได้จับมือกับมาเลฯ … ตกลงนางแพ้โลหะ หรือพระราชาตีอาวุธต่างๆ ขึ้นมาใหม่โดยใช้ส่วนผสมโลหะแผดเผา fairy กันแน่คะ?

    Like

    1. ออกตัวก่อนว่านี่เป็นการวิเคราะห์ เป็นความคิดเห็น (Opinion) ส่วน ข้อเท็จจริง (Fact) เป็นอย่างไรต้องถามคนเขียนเรื่อง

      โลหะในเรื่องนี้ เป็นสัญลักษณ์ ตามเหตุผลที่ได้อธิบายไว้ในโพสท์ สรุปตามความเห็นส่วนตัวของผู้เขียน คือ แพ้โลหะ เพราะโลหะในที่นี้น่าจะเป็นสัญลักษณ์ของความโลภ การใช้ประโยชน์จากธรรมชาติเพื่อสนองตัณหา (ใช้ด้านดีๆ ก็มี แต่ในเรื่องไม่เน้น)

      แหวนทำร้ายนางเอก เสียง narrator เล่าเรื่องในหนังอธิบายว่า Stefan ยอมทิ้งแหวนเพื่อจะได้ครอบครองสิ่งที่มีค่ากว่าก็คือ Maleficent เพราะในป่า Moors มีของล้ำค่าอีกมากมาย สรุปก็คือ จิตใจไม่ดี โลภมาก ไม่ได้ทิ้งแหวนเพราะรักหรือเป็นห่วง แหวนในที่นี้ก็เป็นเครื่องประดับที่สนองตัณหาความโลภของมนุษย์ Stefan จนจะตายอยู่แล้วยังมีแหวนใส่ จำไม่ได้ว่าได้แหวนมาอย่างไร ขโมยเขามาหรือเปล่า? โลภหรือเปล่า? เพราะ Stefan เป็น ขโมย คนเล่าเรื่อง (narrator)เขาก็บอกไว้ชัดเจน

      ดาบก็เผา (ใช้ตัดปีกด้วย) โซ่ แห ก็เผา สรุปเผาหมดน่ะแหละ รายละเอียดเรื่องโลหะพิเศษที่ทำร้ายนางฟ้า จำไม่ได้ ไม่ได้ใส่ใจ รู้แต่ว่า Stefan นึกขึ้นได้ว่านางเอกแพ้โลหะ จึงคิดผลิตอาวุธออกมาเยอะๆ และเตรียมแหเหล็กเอาไว้ด้วย ถ้าเนื้อเรื่องมันเป็นว่า มีโลหะพิเศษที่ทำร้าย Fairyได้ ผู้เขียนก็จะขอสรุปว่า เป็นโลหะที่ถูกผลิตขึ้นด้วยเจตนาไม่ดี เจตนาที่ชั่วร้าย และรวมถึงความโลภด้วย จบค่ะ

      Like

      1. เห็นด้วยค่ะ ยกเว้นตรงจุดที่สเตฟานทิ้งแหวน เหมือนคำบรรยายได้กล่าวว่า สเตฟานผู้มีสมบัติเพียงน้อยนิด ยังยอมทิ้งสิ่งที่มี เพียงเพื่อได้จับมือมาเลฟิเซนต์ มองว่าเป็นการสละอัตตา หรือสมบัติ เพื่อสัมผัสสิ่งที่ดีงามลึกล้ำกว่าสมบัติภายนอก หรืออีกมุมคือ ความรักที่เกิดจากการเสียสละค่ะ และนั่นทำให้มาเลฟิเซนต์หลงรักสเตฟานวัยเยาว์ ที่ยังมีใจบริสุทธิ์ 🙂

        Like

      2. รู้สึกคาใจที่ไม่ได้อธิบายความคิดให้กระจ่าง และนี่จะเป็นความเห็นสุดท้ายสำหรับ Maleficent ภาคภาษาไทย

        Key:
        มองตัวละครในลักษณะ Symbol และ Pattern ของพฤติกรรม focus ที่แก่นหรือ message ที่คนเขียนเรื่องเขาต้องการจะบอก รายละเอียดมีไว้ให้เรื่องราวสนุกน่าสนใจแต่อย่าตีความเป๊ะมากจะหลงทาง

        Stefan > dumps his ring > for something he thinks it’s more valuable @ that moment, which is Maleficent & the Moors

        Stefan > dumps his girlfriend, Maleficent > for something he thinks it’s more valuable than her, which is the throne

        This is a pattern of behaviour of a greedy man as in this story, Stefan is a symbol of greed.

        Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s